Pantheïsme of Panentheïsme?

Vraag & Antwoord

Q: Door Matt

Ik verlang ernaar mijn spirituele reis voort te zetten door het Christuspad te bewandelen zoals het de weg van mijn leven is en is geweest. Ik geloof dat God de bron van het leven, de liefde en de grond van het bestaan is. Ik geloof niet dat God een persoonlijk wezen is zoals het Christendom en de Bijbel dat vaak definiëren of illustreren. Dat gezegd hebbende, is Progressief Christendom, zoals de gemeenschap het definieert, Pantheïstisch of Panentheïstisch? Als God niet persoonlijk is, welke reden hebben wij dan, als progressieve volgelingen van Christus, om te geloven dat God groter is en ons universum overstijgt (Panentheïsme) in plaats van alleen ons universum te zijn (Pantheïsme)? Betekent het blijven bewandelen van het Christuspad dat ik moet vasthouden aan het idee/geloof dat God iets is dat groter is dan alles?

Ik overweeg om naar een United Universalist Church te gaan, het dichtst bij Progressief Christendom dat ik in mijn omgeving kan vinden. Ik aarzel omdat ik mijn focus op het Christuspad niet wil verliezen, aangezien dat zo vruchtbaar is geweest in mijn leven.
A: Door Joran Slane Oppelt

Het verschil tussen pantheïsme (“alles is God”) en panentheïsme (“alles is in God, en God is in alle dingen”) is een subtiele verschuiving – een microaanpassing – langs een spectrum dat mythische, traditionele, moderne, pluralistische, mystieke en unitieve geloofsovertuigingen omvat. Dit spectrum (zoals te zien in Spiral Dynamics, Fowler’s Stages of Faith, etc.) is een evolutionair model dat van toepassing is op alle wereldreligies. Naar mijn mening kan elke christelijke uitdrukking bij pluralistisch en daarbuiten (en zelfs sommige modernisten) veilig een “progressief” christendom worden genoemd.

Maar die minieme verschuiving langs het religieuze spectrum kan resulteren in catastrofale veranderingen voor het individu en zijn wereldbeeld.

Omdat het Christendom relatief recent in de geschiedenis is ontstaan, moeten we bij het bespreken van panentheïsme ook een onderscheid maken tussen concepten als een levende, monotheïstische en Abrahamitische God en een voorchristelijke, animistische Schepper (Geest) wiens lichaam het levende universum is. We hebben zowel geschiedenis als mythologie nodig om de grote vragen aan te pakken.

Ik kan je frustratie horen over het gebrek aan duidelijkheid over het onderwerp, evenals het zoeken naar een kerkelijk thuis in je omgeving. Ik ken dat eenzame gevoel. Ik begrijp het persoonlijke belang om je duidelijk te willen afstemmen op de kosmologische visie van een organisatie. Het is hoe we taal, waarden, ideeën en ervaring delen binnen een gemeenschap van praktijk. Het bepaalt hoe we ons manifesteren en anderen dienen. Het is hoe we erbij horen. Maar ik heb een voorgevoel dat deze vraag (de aard van God) een persoonlijke vraag zal zijn – en een vraag waarmee geworsteld wordt totdat we overgaan naar de volgende wereld.

Het is misschien moeilijk om duidelijk te maken wat Progressief Christendom “gelooft” of waar zij staan met betrekking tot de leer. De “Progressieve Christendom” beweging is een wirwar van wortels en takken die de opkomende, contemplatieve, integrale en evangelische omvat. Sommige kerken zijn meer progressief dan christelijk (sommige meer christelijk dan progressief).

De 8 punten van het progressieve christendom (zoals vermeld op ProgressiveChristianity.org) stellen dat Christus ons onderwijst over de “heiligheid, eenheid en eenwording van alle leven.” Ze zeggen helemaal niets over God.

En, voor mij, is dit de kern van de zaak. Mystieke religieuze ervaring – een persoonlijke relatie met het Goddelijke – is de weg van Christus. Het bewandelen van het Christuspad vereist niet dat je iets gelooft over God of het universum, het vereist eenvoudigweg dat je God liefhebt met heel je hart.

God hoeft geen “persoonlijk Wezen” te zijn om voor mij een persoonlijke relatie met God te hebben. Dit is waar de mystici (Eckhart, Hildegard, Teresa, Merton, enz. al.) het goed hadden. We kunnen hun poëzie over kristallen kastelen en kabbelende beekjes en het “innerlijk” en de heilige reis “Christwaarts” waarderen als een beschrijving van die liefde.

Zoals Ilia Delio beschrijft, “God is een naam die wijst naar een onpeilbaar mysterie van onuitblusbare liefde en onschatbare goedheid. Er is geen menselijke geest die zich zou kunnen wikkelen rond de oneindige of eeuwige liefde die God is.”

In Psalm 139 – een gedicht over deze exacte alomtegenwoordigheid van God (“Waar kan ik ontsnappen aan uw geest?”) – mogen we weten dat God in alle dingen is (lichtheid, duisternis), maar pas nadat we er zelf zijn opgedoken.

Ik kan genieten van het spelen van catch met deze bal (“de aard van God”) in slow motion met u via het internet, maar de Geest van deze vraag komt echt tot leven wanneer het wordt midrasj, gesprek, interpretatie – wanneer het wordt beargumenteerd en gedebatteerd met anderen die de weg volgen en naast je lopen op het pad.

Dat brengt me bij UU.

Ik neem aan dat wanneer u zegt dat u overweegt om naar een “United Universalist” kerk in uw omgeving te gaan, u “Unitarian Universalism” bedoelt. Ik heb twee gedachten:

1) U moet niet aarzelen om gemeenschap te zoeken bij welke kerk u maar wilt. Ga elke week naar een andere kerk, als u dat wilt. Dat betekent niet dat je lid moet worden of lid moet worden van een comité of dat je van religieuze gezindte moet veranderen.

2) Het Unitarian Universalisme heeft een rijke geschiedenis als een open, gastvrije, tolerante en liefdevolle kerk met een inzet voor sociale rechtvaardigheid en gemeenschap. Elke UU-gemeenschap waar ik ben geweest is een plaats geweest waar christenen, boeddhisten en atheïsten samen kunnen komen, zingen, vieren, dienen en samen kunnen groeien. Wat de UU gewoonlijk niet aanbiedt (en er zijn natuurlijk uitzonderingen) zijn gemeenschappen voor degenen die het zeer persoonlijke pad van de mysticus of de contemplatief volgen. Helaas is dat ook maar al te zeldzaam in de christelijke kerken.

UU’s zijn progressief en liberaal en zouden het deïsme/theïsme of pantheïsme/panentheïsme debat van harte verwelkomen, maar als je focus is om Christus in het hart van alle dingen te houden, dan heb ik het gevoel dat je misschien beter gediend bent in een christelijke (niet een interreligieuze) gemeenschap. Het is de moeite waard om een openhartig gesprek te hebben met je plaatselijke UU predikant om te zien of er daar een thuis voor je is.

Waar je ook terechtkomt, ze zullen gelukkig zijn met jouw gaven van focus, inzicht en nieuwsgierigheid. Ik zal bidden voor je voortdurende onderscheidingsvermogen terwijl je de Weg navigeert.

Het vooruitziende,

~ Joran Slane Oppelt

Deze V&A werd oorspronkelijk gepubliceerd op Progressing Spirit – Als lid van deze online gemeenschap, ontvang je inzichtelijke wekelijkse essays, toegang tot alle essay-archieven (inclusief alle van Bisschop John Shelby Spong), en antwoorden op je vragen in onze gratis wekelijkse V&A. Klik hier om gratis voorbeeldessays te bekijken.

Over de auteur
Joran Slane Oppelt is een internationale spreker, auteur, interreligieuze predikant, levenscoach en bekroonde producer en singer/songwriter. Hij is eigenaar van het Metta Center of St. Petersburg en oprichter van Integral Church – een interreligieuze en interspirituele organisatie in Tampa Bay die zich inzet voor “transformatieve praktijk, gemeenschapsdienst en religieuze geletterdheid”. Joran is de auteur van Sentences, The Mountain and the Snow en co-auteur van Order of the Sacred Earth (met Matthew Fox), Integral Church: A Handbook for New Spiritual Communities en Transform Your Life: Expert Advice, Practical Tools, and Personal Stories. Hij is voorzitter van Interfaith Tampa Bay en heeft over de hele wereld gesproken over spiritualiteit en de vernieuwing van religie.

Hij heeft gepresenteerd op South by Southwest in Austin, TX; Building the New World Conference in Radford, VA; Parliament of the World’s Religions in Salt Lake City; Embrace Festival in Portland, OR en Integral European Conference in Siófok, Hongarije.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.